Depresyon üzgün hissetme, mutsuzluk, keyifsizlik olarak da tanımlanabilir. Çoğumuz kısa süreler de olsa bunları hissetmişizdir.
Klinik depresyon ise keder, kayıp, kızgınlık, hüsran gibi duyguları barındıran, uzamış bir periyod boyunca yaşam kalitesini ve işlevselliği bozan bir duygulanım buzukluğudur.
Ayrıca bakınız:
*adelösan(ergenlik çağı) depresyonu
*yaşlılardaki depresyon
*majör depresyon
Alternatif isimler
keder, kasvet, melankoli, hüzün
Belirtiler
Depresyon semptomları şunları içerir:
* sürekli karamsarlık ya da sinirlilik
* olağan aktivitelerden keyif alamama
* uyumada zorlanma ya da aşırı uyuma
* ciddi iştah değişiklikleri, kilo alımı ya da kaybı
* yorgunluk ve enerji kaybı
* değersizlik hissi, kendinden nefret etme ve uygunsuz suçluluk duygusu
* aşırı motivasyon güçlüğü
* yavaşlamış ya da ajite fiziksel hareketler (ajitasyon: davranışsal ve ruhsal heyecanlılık şeklinde beliren az ya da çok tutarsız aşırı davranış)
* olağan aktivitelerde gerileme ya da durgunluk
* umutsuzluk ve çaresizlik hisleri
* yinelenen ölüm ya da intihar düşünceleri
Kişisel bakımın azalmasının depresyonla birlikteliği sıktır. Ani öfke patlamaları ve cinsel ilişkinin de dahil olduğu, normalde sizi mutlu eden aktivitelerden zevk alamama da böyledir.
Depresyonun başlıca tipleri:
* majör depresyon: majör depresyon tanısının konulabilmesi için yukarıda listelenen belirtilerden 5 ya da daha fazlası en az 2 hafta süreyle mevcut olmalıdır. Majör depresyon -eğer tedavi edilmezse- en az 6 ay devam etmeye meyillidir. (5 depresyon belirtisinden daha azının en az 2 hafta boyunca mevcut olması minör depresyon olarak sınıflandırılır. Bir başka deyişle 2-4 arası belirtisi olmasını hariç tutarsak minör depresyon majör depresyonla aynıdır)
* atipik depresyon: depresyonlu hastaların yaklaşık üçte birinde meydana gelir. Belirtiler aşırı yeme ve aşırı uyumayı kapsar. Bu hastaların az kilolu olma duygusuna ve reddedilmeye aşırı reaksiyon vermeye meyilleri vardır.
* distimik bozukluk: tedavi edilmezse yıllarca sürebilen genel olarak daha hafif bir form.
Depresyonun diğer yaygın tipleri:
• Doğum sonrası depresyon - birçok kadın, doğum yaptıktan sonra kendini keyifsiz hisseder ama gerçek doğum sonrası depresyonu daha şiddetlidir ve major depresyon belirtileri içerir.
• Premenstrüel disforik bozukluk (PMDB) - depresif belirtiler 1 hafta öncesinden adet meydana gelene kadar sürer ve regl sonrası kaybolur.
• Mevsimsel duygulanım bozukluğu (SAD) - sıklıkla sonbahar-kış döneminde ortaya çıkar ve ilkbahar-yaz döneminde kaybolur. muhtemelen Güneş ışığı eksikliğiyle ilgilidir.
• Premenstrüel disforik bozukluk (PMDB) - depresif belirtiler 1 hafta öncesinden adet meydana gelene kadar sürer ve regl sonrası kaybolur.
• Mevsimsel duygulanım bozukluğu (SAD) - sıklıkla sonbahar-kış döneminde ortaya çıkar ve ilkbahar-yaz döneminde kaybolur. muhtemelen Güneş ışığı eksikliğiyle ilgilidir.
. Depresyon maniyle beraber de seyredebilir. (manik depresyon ya da bipolar bozukluk olarak da bilinir)
Depresyon, kadınlarda erkeklere oranla daha sık olsa da, kadınlarda yardım talep etme eğilimi daha fazla olduğundan böyle görünüyor olması da muhtemeldir.. Depresyon gençlik yıllarında özellikle yaygındır.
Depresyon, kadınlarda erkeklere oranla daha sık olsa da, kadınlarda yardım talep etme eğilimi daha fazla olduğundan böyle görünüyor olması da muhtemeldir.. Depresyon gençlik yıllarında özellikle yaygındır.
Nedenleri
Depresyon sıklıkla aileseldir. Bu sizin genetik yatkınlığınıza (miras), aile içinde bu davranış kalıbının öğrenilmesine, ya da her iki nedene de bağlı olabilir. Eğer genetik bir yatkınlık söz konusu ise stres ya da mutsuzluk nedeni olabilecek bir olay genellikle depresif atağı tetikler.
Depresyona neden olabilecek faktörler:
* Alkol veya uyuşturucu kullanıma
*Stres faktörü sayılabilecek olaylar veya durumlar:
-Boşanma ya da ebeveynlerin boşanması
-Bir akraba veya arkadaşın ölümü
-Ailede bir hastalığın ortaya çıkması
-kötü muamele görmek veya ihmal edilmek
-işin kaybedilmesi
-Sosyal izolasyon (yaşlılardaki depresyonun sık nedeni)
-erkek/kız arkadaştan ayrılma
*Stres faktörü sayılabilecek olaylar veya durumlar:
-Boşanma ya da ebeveynlerin boşanması
-Bir akraba veya arkadaşın ölümü
-Ailede bir hastalığın ortaya çıkması
-kötü muamele görmek veya ihmal edilmek
-işin kaybedilmesi
-Sosyal izolasyon (yaşlılardaki depresyonun sık nedeni)
-erkek/kız arkadaştan ayrılma
-okul başarısızlığı
*Tıbbi durumlar ve tedaviler:
-Tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidizm)(guatr)
-Kesinleşmiş kanser tanısı
-Uzun süreli ağrı
-Uyku sorunları
-Steroid ilaçlar
Bir sağlık kurumuna başvurun:
Eğer kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleri varsa 112’yi arayın veya en yakın acil servise gidin.
Doktorunuzla irtibata geçin:
• kulağınıza olmayan bir takım seslerin gelmesi
• nedensiz ya da çok küçük bir olay üzerine sık sık ağlama nöbetleri
• işinizi, okulunuzu, aile yaşantınızı aksatmanıza yol açan 2 haftadan uzun süreli depresif belirtiler.
• nedensiz ya da çok küçük bir olay üzerine sık sık ağlama nöbetleri
• işinizi, okulunuzu, aile yaşantınızı aksatmanıza yol açan 2 haftadan uzun süreli depresif belirtiler.
• Üç veya daha fazla depresif belirti
• halen kullanmakta olduğunuz ilaçların depresif hislerle ilişkili olsuğunu düşünüyorsanız. ( doktorunuza danışmadan kullandığınınz ilaçları değiştirmeyin ya da kesmeyin)
• alkol kullanımını bırakmanız gerektiğini düşünüyorsanız, bir arkadaşınız ya da yakınınız alkol kullanımını bırakmanızı önerdiyse, aldığınız alkol miktarından suçluluk duyuyorsanız ya da sabah kalkınca ilk aklınıza gelen şey alkol almak oluyorsa.
• halen kullanmakta olduğunuz ilaçların depresif hislerle ilişkili olsuğunu düşünüyorsanız. ( doktorunuza danışmadan kullandığınınz ilaçları değiştirmeyin ya da kesmeyin)
• alkol kullanımını bırakmanız gerektiğini düşünüyorsanız, bir arkadaşınız ya da yakınınız alkol kullanımını bırakmanızı önerdiyse, aldığınız alkol miktarından suçluluk duyuyorsanız ya da sabah kalkınca ilk aklınıza gelen şey alkol almak oluyorsa.
Doktorunuzdan ne beklemelisiniz?
Depresif durumunuzun hafif, orta ya da şiddetli olarak sınıflandırılabilmesi ve altta yatan tedavi edilebilir bir nedenin (alkol bağımlılığı, tiroid fonksiyon azlığı gibi) olup olmadığını ortaya çıkarılabilmesi açısından tam bir hikaye, psikiyatrik görüşme ve fizik muayene yapılacaktır. İntihar riski görülüyorsa hastaneye yatırma genellikle tavsiye edilir.
Görüşmede, depresif hislerinizle ilgili konular ve olaylar irdelenecektir. Doktorunuz şunlarla ilgili sorular soracaktır:
*depresif ruh haliniz ve diğer belirtileriniz (uyku, iştah, motivasyon, enerji)
*bu belirtilerin ne zaman başladığı
*hayatınızdaki olası stres faktörleri ve sosyal destek durumunuz
*intihar etmekle ilgili düşüncelerin aklınıza gelip gelmediği
*alkol ya da uyuşturusu kullanımı, varsa halen almakta olduğununuz ilaç ve tedaviler
Tedavi, sizin kişisel tercihlerinizin yanı sıra depresif belirtilerinizin nedeni ve şiddetine göre de değişecektir. Hafif depresyon için danışmanlık ve kendi kendinize alacağınız önlemler yeterli olabilir. Orta ve şiddetli depresyonun tedevisinde en etkili yöntem ilaç tedavisi ve psikoterapinin (konuşma terapisi) birlikte uygulanmasıdır.
Major depresif bozukluk ve distimik bozukluk tanısı için kriterler Mental BozukluklarınTanısal ve istatistiksel El Kitabı, Dördüncü Baskı’da (DSM IV) bulunur.. Bir görüşmeye ek olarak, birçok klinik doküman ve ölçekler de hastanın ruhsal durumunu değerlendirmek ve depresif semptomların varlığını tespit için kullanılabilir. Bu testler arasında şunlar sayılabilir:
-Hamilton Depresyon Ölçeği (HAM-D),
- Çocuk Depresyon Ölçeği (CDI),
-Geriatrik(yaşlı) DepresyonÖlçeği (GDS),
- Beck Depresyon Envanteri (BDE) ve
-zung’un depresyon için kendi kendini Değerlendirme Ölçeği.
Eğer 2 hafta veya daha uzun süre depresyonda iseniz, size tedavi seçenekleri sunabilecek bir doktora başvurmalısınız. ister hafif ister majör depresyon olsun, aşağıdaki adımlar yardımcı olabilir:
• Yeterince uyuyun.
• Sağlıklı beslenin.
• düzenli Egzersiz yapın.
• Alkol, esrar gibi maderden uzak durun.
•iyi hissettirmese bile sizi mutlu edebilecek aktivitelere katılın.
• Sağlıklı beslenin.
• düzenli Egzersiz yapın.
• Alkol, esrar gibi maderden uzak durun.
•iyi hissettirmese bile sizi mutlu edebilecek aktivitelere katılın.
• aileniz ve arkadaşlarınızla vakit geçirin.
• acı veren deneyimlerinize anlam kazandırmaya yardımcı olabililecek din adamları veya ruhsal danışmanlar ile konuşmayı deneyin.
• ibadet, dua, meditasyon, biofeedback, tai chi gibi sizi rahatlatabilecek ya da içsel-manevi direncinizi artırabilecek yolları göz önünde bulundurun.
• ton balığı, somon, uskumru gibi soğuk su balıklarından elde edebileceğiniz omega-3 yağ asitlerini diyetinize ekleyin.
• acı veren deneyimlerinize anlam kazandırmaya yardımcı olabililecek din adamları veya ruhsal danışmanlar ile konuşmayı deneyin.
• ibadet, dua, meditasyon, biofeedback, tai chi gibi sizi rahatlatabilecek ya da içsel-manevi direncinizi artırabilecek yolları göz önünde bulundurun.
• ton balığı, somon, uskumru gibi soğuk su balıklarından elde edebileceğiniz omega-3 yağ asitlerini diyetinize ekleyin.
İlaçlar
Fluoksetin ve sertralin gibi selektif serotonin geri alım inhibitörleri(SSRI) beyinde bir nörotransmitter olan serotonin seviyesini artırarak depresyonu azaltır. Bazı klinisyenler distimik bozukluk tedavisi için de SSRI’ları tercih ederler. SSRI’ların ishal, uyuşukluk, baş ağrısı, terleme, mide bulantısı, uykusuzluk, cinsel işlev bozuklukları (geç boşalma, retrogroad ejekülasyon gibi) olası yan etkileri vardır.
Trisiklik antidepresanlar (TSA), SSRI’lara göre daha ucuzdur fakat inatçı ağız kuruluğu, sedasyon, baş dönmesi, sersemlik hissi ve kardiyak aritmiler gibi daha ciddi yan etkileri vardır. Bu yan etkilerinden dolayı yaşlı hastalara TCA verilirken dikkat edilmelidir. TCA’lar, imipramin, amitriptilin ve nortriptilin gibi ilaçları içerir. Bu gruptaki ilaçları tek seferde çok miktarda almak öldürücü olabileceğinden intihar riski taşıyan hastalarda tercih edilmeyebilir.
Tranilsipromin ve fenelzin
gibi Monoamin oksidaz inhibitörleri (MAO inhibitörleri), beyinde bir enzim olan monoamin oksidazı bloke ederek etki oluşturur. MAO inhibitörü alan hastalar, ciddi tansiyon yükseltici etkisinden kaçınmak için tiramin içeren besinlerden (taze peynir gibi) sakınmalıdır.
Korunma
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları, depresyonu önlemeye ya da tekrarlama olasılığını azaltmaya yardımcı olabilir.. Bu alışkanlıklar, düzgün beslenme, yeterli uyku, düzenli egzersiz, rahatlamayı öğrenme, alkol ya da uyuşturucu kullanmama gibi tedbirleri içerir.
Danışmanlık keder, stres, ya da moral bozukluğu zamanlarında size yardımcı olabilir. Aile terapisi, özellikle keder hisseden genç yaş grubu için önemli olabilir.
eğer sosyal olarak izole edildiğinizi ya da yalnız olduğunuzu düşünüyorsanız , gönüllülük esaslı aktivitelere ya da grup aktivitelerine katılın.
Danışmanlık keder, stres, ya da moral bozukluğu zamanlarında size yardımcı olabilir. Aile terapisi, özellikle keder hisseden genç yaş grubu için önemli olabilir.
eğer sosyal olarak izole edildiğinizi ya da yalnız olduğunuzu düşünüyorsanız , gönüllülük esaslı aktivitelere ya da grup aktivitelerine katılın.
