Öksürük

Tanım

Öksürük, boğaz ve solunum yollarını açık tutmak için önemli bir yoldur. Ancak aşırı öksürük altta yatan bir hastalık manasına gelebilir.

Bazı öksürükler kurudur, bazılarıysa produktif (üretken) öksürük olarak adlandırılır. Produktif öksürük balgam çıkartan öksürüktür.

Öksürükler akut ya da kronik olabilirler:

Akut öksürükler genellikle aniden başlarlar ve sıklıkla soğuk algınlığı (nezle), grip veya sinüzite bağlıdırlar. Genellikle 3 haftada kaybolurlar.

Subakut öksürükler 3 ila 8 haftaya kadar devam ederler.

Kronik öksürükler 8 haftadan uzun sürerler.

Yaygın Nedenleri

Soğuk algınlığı(nezle) ya da grip gibi yeni geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonunu ayrı tutarsak öksürüğün diğer yaygın nedenleri şunlardır:

*Alerjiler ve astım

*Pnömoni (zatürre) ve akut bronşit gibi akciğer enfeksiyonları

*Kronik obstruktif akciğer hastalığı (KOAH) ( amfizem ve kronik bronşit)

*Geniz akıntısına (postnasal akıntı) neden olan sinüzit

*Gastroözefageal reflü hastalığı

*Sigara içimi ve pasif içicilik

*Hava kirliliğine maruziyet

*ACE inhibitörleri( hipertansiyon hastalığında kullanılan bir ilaç grubu)

Eğer bir çocukta ‘havlama tarzında’ öksürük varsa ‘krup’ hastalığına bakınız.

Evde bakım

Rahatsız edici bir semptom olabilmesine karşın öksürük, genellikle vücudunuzun iyileşme yoludur. Burada öksürüğünüzü rahatlatmaya yardım edecek bazı ipuçları var:

*eğer kuru, gıdıklayıcı tarzda bir öksürüğünüz varsa boğaz pastillerini deneyin. Bunları asla küçük çocuklara vermeyin. Boğulmaya neden olabilirler.

*bir buhar makinası kullanın ya da buharlı bir duş alın. Bunların her ikisi de nemlenmeyi artırır ve kuru bir boğazı yatıştırmaya yardım edebilir.

*bol miktarda sıvı alın. Sıvı alımı boğazınızdaki balgamı inceltir ve balgamı öksürükle çıkarmaya yardım eder.

NOT: tıp uzmanları 6 yaşın altındaki çocuklarda bazı öksürük ve soğuk algınlığı ilaçlarının kullanılmasını tavsiye etmemektedirler. üzerinde çocuklar için yazsa bile Bu ilaçları onlara vermeden önce mutlaka doktorunuzla konuşun. Bu ilaçların bazıları muhtemelen çocuklarda işe yaramayacaktır ve ciddi yan etkilere neden olabilirler.

Kullanılabilecek ilaçlar:

Mukolitikler (balgam söktürücüler). Bu grup ilaçları aldığınızda bol sıvı tüketin.

Dekonjestanlar burun ve geniz akıntısının hafiflemesine yardım ederler. Doktor tarafından özellikle söylenmedikçe 6 yaşından küçük çocuklara dekonjestan vermeyin. Hipertansiyon hastasıysanız bu ilaçları almadan önce doktorunuzla konuşun.

Soğuk algınlığı ya da grip gibi viral enfeksiyonlarda doktorunuzun antibiyotik reçete etmesini beklemeyin. Antibiyotikler virüslere karşı etkisizdirler. Ayrıca alerjilere bağlı öksürüklerde de işe yaramazlar.

Sağlık kuruluşuna başvurun

112 ambulans servisini arayın:

*nefes almada zorluk, nefes darlığı ya da nefesin kesilmesi

*yutkunmada zorlanmayla beraber boğazın ya da yüzün şişmesi ya da kurdeşen(ürtiker).

 Doktora başvurun:

*ani başlayan çok şiddetli öksürük

*nefes alırken yükek perdeli ses (stridor)

*balgamla beraber kan gelmesi

*ateş (antibiyotik gerektiren bakteriyel bir enfeksiyona işaret edebilir)

*yoğun, kötü kokulu, sarı-yeşil balgam (bakteriyel bir enfeksiyona işaret edebilir)

*kap hastalığı öyküsü, bacaklarda şişme, sırt üstü yatınca kötüleşen nefes darlığı ya da öksürük ( kalp yetmezliğini işaret edebilir)

*tüberküloz(verem) hastasıyla temas

*başka nedenlere bağlanamayan kilo kaybı ya da gece terlemeleri( yine tüberkükoza işaret edebilir)

*10-14 günden uzun süren öksürük

*3 aylıktan küçük bebeklerdeki öksürük

Doktorunuzdan ne beklemelisiniz?

Acil vakalarda hasta öncelikle stabil duruma getirilerek tedavi edilir. Stabil hale geldikten sonra doktor bazı sorular soracaktır:

*öksürükle beraber kan geliyor mu? (ne kadar geliyor, Ne sıklıkta oluyor)

*balgam geliyor mu? Nasıl görünüyor? Yoğun ve çıkarması zor mu? Günlük ne kadar balgam geliyor?

*öksürük şiddetli mi? Kuru mu?

*öksürük köpek havlaması şeklinde mi?

*öksürük ani mi başladı yoksa hafif başlayıp artarak mı ilerledi? Öksürük gece mi daha fazla yoksa ilk uyanınca mı?

*bir tarafa doğru yatınca öksürük kötüleşiyor mu?

*ani ataklar şeklinde öksürükle beraber öğürme ya da kusma oluyor mu?

Muayene kulak, burun, boğaz ve göğüs üzerine yoğunlaşacaktır.

Tanı için bazı testler gerekebilir:

*göğüs grafisi (rontgen)

*balgam incelemesi

*solunum fonksiyon testleri

*bronkoskopi

*akciğer sintigrafisi

*akciğer tomografisi

Korunma

*sigara içmeyin ve pasif içicilikten uzak durun.

*saman nezlesi gibi Mevsimsel alerjiniz varsa, uçuşan alerjenlerin çok olduğu günlerde dışarı çıkmamaya özen gösterin. Mümkünse pencereleri kapalı tutun ve klima kullanın. Dışarıdaki havayı içeriye gönderen vantilatörlerden sakının. Dışarıdan gelince duş alın ve elbiselerinizi değiştirin.

*eğer yıl boyu süren alerjiniz varsa anti-toz akarı yatak ve yastık kılıfları, hava arıtıcı kullanın ve ev hayvanlarından sakının.